शेतकरी मित्रांनो जमिनीची खरी श्रीमंती म्हणजे - जिवाणू आणि सेंद्रिय कर्ब !

 शेतकरी मित्रांनो जमिनीची खरी श्रीमंती म्हणजे - जिवाणू आणि सेंद्रिय कर्ब !

नमस्कार, शेतकरी मित्रांनो !

सर्वप्रथम आपले खेतीवाले भैय्या ह्या ब्लॉग पेज वर हार्दीक स्वागत !

आज आपण अशा एका विषयावर बोलणार आहोत, जो आपल्या शेतीच्या भविष्यासाठी खूप महत्त्वाचा आहे. आपण अनेक वर्षांपासून रासायनिक खतं वापरत आलो आहोत, पण तुम्हाला माहिती आहे का, ही खतं आपल्या जमिनीला आतून पोखरत आहेत आणि आपल्या उत्पन्नावरही परिणाम करत आहेत. खेतीवाले भैय्या ह्या ब्लॉगवर आज आपण समजून घेऊया की शेतजमिनीची खरी ताकद कशात आहे आणि ती कशी टिकवून ठेवायची?

शेतकरी मित्रांनो जमिनीची खरी श्रीमंती म्हणजे - जिवाणू आणि सेंद्रिय कर्ब !

आपल्याला वाटतं की रासायनिक खतं टाकली की भरपूर पीक येतं, पण हे अर्धं सत्य आहे. जमिनीतून मोठ्या प्रमाणात उत्पन्न घेण्यासाठी, जमीन 'जिवंत' असणं गरजेचं आहे. जिवंत म्हणजे काय? तर ज्या जमिनीत भरपूर सूक्ष्म जिवाणू (microbes) आहेत, ती जमीन जिवंत असते.

तुम्ही ऐकून थक्क व्हाल, पण एका मूठभर मातीत करोडो जिवाणू असतात. हे जिवाणू म्हणजे जमिनीचे खरे कामगार आहेत. ते जमिनीतील पोषक तत्त्वं आणि पिकांना सहज मिळवून देतात. पण गेल्या ५० वर्षांपासून आपण रासायनिक खतांचा इतका बेसुमार वापर केला आहे की, या जिवाणूंची संख्या ९०% पर्यंत कमी झाली आहे. परिणामी, आपली जमीन हळूहळू नापीक, क्षारपड आणि बंजर होत आहे.

रासायनिक खतं आणि जिवाणू - एक गैरसमज !

रासायनिक खतं म्हणजे पिकांसाठी तयार जेवण नाही. उलट, ती खतं जशीच्या तशी पिकांना घेता येत नाहीत. ती पिकांना उपलब्ध करून देण्यासाठी जिवाणूंची गरज असते. जिवाणू त्या खतांवर जैविक, भौतिक आणि रासायनिक क्रिया करतात आणि त्यांना पिकांसाठी सोप्या स्वरूपात रूपांतरित करतात. जर जमिनीत पुरेसे जिवाणू नसतील, तर कितीही रासायनिक खतं वापरली तरी त्याचा पूर्ण फायदा पिकांना मिळत नाही.

जिवाणूंचं खरं खाद्य म्हणजे - सेंद्रिय कर्ब !

जसं आपल्याला जगण्यासाठी अन्न लागतं, त्याचप्रमाणे जिवाणूंना जगण्यासाठी सेंद्रिय कर्ब (Organic Carbon) लागतो. हा सेंद्रिय कर्ब म्हणजे जमिनीतील सर्व प्रकारच्या सेंद्रिय पदार्थांपासून (उदा. पालापाचोळा, शेण, मृत वनस्पती) तयार होणारा घटक. जमिनीत जितका जास्त सेंद्रिय कर्ब, तितके जास्त जिवाणू. आणि जितके जास्त जिवाणू, तितकी जमीन जास्त सुपीक. पण रासायनिक खतांच्या अतिवापरामुळे आपल्या जमिनीतील सेंद्रिय कर्ब खूप कमी झाला आहे, म्हणूनच आपल्या शेतीचं उत्पन्नही हळूहळू कमी होत आहे.

जमिनीचं आरोग्य सुधारण्यासाठी कोणते उपाय ?

जर आपल्याला शेतीतून भरघोस उत्पन्न घ्यायचं असेल, तर जमिनीच्या आरोग्याकडे लक्ष देणं खूप महत्त्वाचं आहे. यासाठी काही सोपे उपाय आहेत. 

1. सेंद्रिय खतांचा वापर वाढवा - शेणखत, गांडूळ खत, कंपोस्ट खत, पालापाचोळा, पाझर तलावांतील गाळ आणि प्राण्यांचे मलमूत्र यांचा वापर करा. बाजारात मिळणारे उत्तम दर्जाचे सेंद्रिय खत देखील वापरू शकता.

2. जैविक खतांचा वापर करा - जैविक खतं म्हणजे जिवाणूंचे मिश्रण. यामध्ये नत्र, स्फुरद आणि पालाश पिकांना उपलब्ध करून देणारे जिवाणू असतात. इफ्फेक्टिव्ह मायक्रो ऑर्गनिझम (E.M. जिवाणू) सारखे पदार्थ वापरून जमिनीतील जिवाणूंची संख्या वाढवा.

3. रासायनिक खतांचा वापर कमी करा - रासायनिक खतांचा वापर हळूहळू ५०% पर्यंत कमी करण्याचा प्रयत्न करा.

4. पिकांची प्रतिकारशक्ती वाढवा - पिकांना आवश्यक असलेली सर्व पोषक तत्त्वं - कार्बन, हायड्रोजन, ऑक्सिजन यासह मुख्य, दुय्यम आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्ये संतुलित प्रमाणात द्या. यामुळे पिकांची रोगप्रतिकारशक्ती वाढते आणि रोगांवर आणि किडींवर होणारा खर्च कमी होतो.

निष्कर्ष -

शेतकरी बंधूंनो, लक्षात ठेवा, जमिनीचा सेंद्रिय कर्ब वाढला आणि जिवाणूंची संख्या वाढली तर आपोआपच तुमचं उत्पन्न वाढेल. जमिनीला फक्त खत नाही, तर जिवंत अन्न देण्याची गरज आहे. रासायनिक खतांसोबतच सेंद्रिय आणि जैविक खतांचा वापर अनिवार्य आहे, तरच आपली जमीन आपल्याला भरभरून उत्पन्न देईल.

आमचा ला लेख आपणास कसा वाटला याबद्दल आपला अभिप्राय आम्हाला नक्की कळवा. तसेच शेतीविषयक अधिकाधिक माहिती मिळवण्यासाठी खाली दिलेल्या नंबरवरती आपण आम्हाला संपर्क करू शकता. 

 📱- 7757092091

धन्यवाद !