हरभरा पिकासाठी बीजप्रक्रिया का आवश्यक आहे? आणि कोणते जैविक खत वापरावे?

 

हरभरा पिकासाठी बीजप्रक्रिया का आवश्यक आहे? आणि कोणते जैविक खत वापरावे?

हरभरा (चना) हे प्रमुख कडधान्य पीक असून, भारतातील शेतकऱ्यांसाठी उत्पन्नाचा महत्त्वाचा स्रोत आहे. हरभरा पिकाच्या चांगल्या उत्पन्नासाठी योग्य पद्धतीने बीजप्रक्रिया करणे अत्यावश्यक आहे. बीजप्रक्रिया केल्यास पिकाच्या आरोग्याला चालना मिळते, रोपांची उगवण क्षमता वाढते, आणि बुरशीजन्य व जीवाणूजन्य रोगांपासून संरक्षण मिळते. या ब्लॉगमध्ये आपण हरभरा पिकासाठी बीजप्रक्रियेचे महत्त्व, यासाठी वापरता येणारे जैविक खत, त्यांचा डोस आणि त्याचे फायदे याबद्दल माहिती घेऊ.

हरभरा पिकासाठी बीजप्रक्रियेचे महत्त्व:- 

बीजप्रक्रिया म्हणजे पेरणीपूर्वी बियाण्यांवर जैविक किंवा रासायनिक घटकांची प्रक्रिया करणे. या प्रक्रियेमुळे पिकांना खालील फायदे मिळतात:

• रोगप्रतिबंधक क्षमता वाढवणे: बीजप्रक्रियेमुळे हरभरा पिकावर येणाऱ्या बुरशीजन्य आणि जीवाणूजन्य रोगपासून संरक्षण मिळते.
• उगवणक्षमता वाढवणे: बीजप्रक्रिया केल्यास बियांचे अंकुरण जलद आणि एकसमान होते, ज्यामुळे उत्पादनात वाढ होते.
• मुळांच्या वाढीस चालना देणे: जैविक खतांमुळे मुळांची वाढ चांगली होते, ज्यामुळे पिकाला आवश्यक पोषक घटकांचे शोषण अधिक प्रभावीपणे करता येते.
• उत्पादन वाढवणे: बीजप्रक्रियेने उगवणक्षमतेत वाढ होत असल्याने हरभरा पिकाचे उत्पादनही वाढते.

हरभरा पिकासाठी वापरता येणारे जैविक खत

हरभरा पिकाच्या बीजप्रक्रियेसाठी विविध जैविक खतांचा वापर केला जातो, ज्यामुळे पिकाची पोषण क्षमता वाढते आणि उत्पादनात सुधारणा होते. खालील जैविक खतांचा वापर हरभरा पिकाच्या बीजप्रक्रियेसाठी करता येतो:

रायझोबियम (Rhizobium) - डोस: 5 ग्रॅम प्रति किलो बियाणे

महत्त्व: रायझोबियम हे नायट्रोजन स्थिरीकरण करणारे सूक्ष्मजीव आहे. हे हरभरा पिकाच्या मुळांशी संलग्न होऊन त्याद्वारे नायट्रोजनचे स्थिरीकरण करते. नायट्रोजनमुळे पिकाची वाढ चांगली होते, पिकाला आवश्यक पोषण मिळते, आणि उत्पादनात वाढ होते.

फॉस्फेट सोल्युबलायझिंग बॅक्टेरिया (PSB) - डोस: 5 ग्रॅम प्रति किलो बियाणे

महत्त्व: PSB हे फॉस्फरस विघटन करणारे जीवाणू आहेत. हे मातीतील अशुद्ध फॉस्फरस विघटित करून पिकासाठी सुलभ करतात, ज्यामुळे मुळांची वाढ चांगली होते आणि फुलधारणाही सुधारते.

पोटाश मोबिलायझिंग बॅक्टेरिया (KMB) - डोस: 5 ग्रॅम प्रति किलो बियाणे

महत्त्व: पोटाश मोबिलायझिंग बॅक्टेरिया मातीतील पोटॅशियम घटकांना विघटित करून पिकासाठी उपलब्ध करून देतात. पोटॅशियममुळे हरभरा पिकाची रोगप्रतिबंधक क्षमता वाढते आणि शेंगांची गुणवत्ता सुधारते.

बीजप्रक्रियेची योग्य पद्धत

बीजप्रक्रिया करताना खालील पद्धत वापरावी:

• बियाणे प्रथम स्वच्छ पाण्याने धुवून घ्यावेत.
• वरीलप्रमाणे ठरविलेल्या जैविक खतांचा पावडर स्वरूपात बियाण्यांवर लावावा.
• बियाण्यांना खत चांगल्या प्रकारे चिकटवून घ्यावे आणि सुकवावे.
• नंतर या बियाण्यांची योग्य पद्धतीने पेरणी करावी.

निष्कर्ष :- 

हरभरा पिकासाठी योग्य बीजप्रक्रियेचा अवलंब केल्यास पिकाची उगवणक्षमता वाढते, पिकांना पोषणाचा योग्य पुरवठा होतो, रोगप्रतिकारक क्षमता सुधारते, आणि उत्पादनात भरघोस वाढ होते. जैविक खतांचा वापर शेतकऱ्यांसाठी पर्यावरणपूरक आणि आर्थिक दृष्ट्या फायदेशीर आहे. हरभरा पिकात बीजप्रक्रिया करून शेतकरी अधिक उत्पादन घेऊ शकतात आणि त्यांचे उत्पन्न वाढवू शकतात.

आपणाला हा लेख कसा वाटला हे आम्हाला आपल्या अभिप्रायातून नक्की सांगा. 

शेतीविषयक अधिक माहितीसाठी आपण आम्हाला 9028931574 या क्रमांकावर कॉल करू शकता